Sensörler

Sensör (dönüştürücü / transducer), fiziksel bir büyüklüğü — kuvvet, tork, basınç, ivme, konum, sıcaklık veya akış — ölçülebilir bir elektrik sinyaline çeviren bileşendir. Test ve ölçüm uygulamalarında sensör, ölçüm zincirinin ilk halkasıdır: doğruluk, tekrarlanabilirlik ve zaman içindeki kararlılık büyük ölçüde sensör seçimine bağlıdır. Yanlış aralıkta ya da yanlış çıkış tipinde bir sensör, arkasındaki veri toplama cihazı ne kadar iyi olursa olsun ölçümü sınırlar.

Bu sayfa, Marmatek’in test ve ölçüm portföyündeki sensör ailelerine bir başlangıç noktasıdır. Her aile kendi alt kategorisinde model bazında listelenir; aşağıdaki bağlantılardan ilgili sensör türüne geçebilirsiniz.

Sensör Aileleri

Tork Sensörleri

Dönme momentini (tork) ölçen statik ve dinamik sensörler. Portföyde ekonomik reaksiyon tipi (DRBK), hassas dönen mil tipi (DRVL), PTO kuyruk mili uygulamaları için DRVZ ve USB çıkışlı dinamik tork sensörü (8661 — Burster) yer alır. Ölçüm aralıkları ± 0,05 Nm gibi düşük değerlerden ± 100 kNm mertebesine kadar uzanır. Motor test, aktüatör ve dişli kutusu uygulamaları için uygundur. → Tork Sensörleri

Kuvvet Sensörleri / Load Cell (Yük Hücresi)

Çekme ve basma kuvvetini ölçen yük hücreleri ve kuvvet sensörleri. Tam köprü yük hücresi (load cell), çok eksenli kuvvet/tork ve gerinim pulu (strain gauge) tabanlı çözümler; malzeme test, pres izleme ve ağırlık ölçüm uygulamalarında kullanılır. → Kuvvet Sensörleri / Load Cell

Basınç Sensörleri

Sıvı ve gaz basıncını ölçen dönüştürücüler. Geyç (gage), mutlak (absolute) ve sealed gage tiplerinde; 0,5 bar’dan 1000 bar’a kadar farklı ölçüm aralıklarında sunulur. Bu ailenin yanında çok kanallı basınç ölçümü için 9216 pnömatik basınç tarayıcı gibi tarayıcı çözümleri de mevcuttur. → Basınç Sensörleri

İvmeölçerler (Akselerometre)

Titreşim ve şok ölçümü için ivmeölçerler. Portföy; IEPE (AC) ve MEMS DC tiplerini, tek ve çok eksenli modelleri kapsar: sismik ölçüm için KB12VD, koltuk tipi 606M1 ve KS963B100-S, şok ölçümü için 7109A ve 64B crash test, ekonomik DC seri 4020/4030/4033, ultra-kararlı 4602/4630 ve IP68 korumalı 4-20 mA çıkışlı 4332M3 bunlardan bazılarıdır. Yapısal izleme (VM40C) ve endüstriyel vibrasyon transmitteri (MVT420/MVT425) uygulamaları da bu aile altında değerlendirilir. → İvmeölçerler

Pozisyon / Deplasman Sensörleri

Doğrusal ve açısal konum değişimini ölçen sensörler: LVDT/RVDT, lineer ve açısal potansiyometrik, ipli potansiyometre (çekme telli) tipleri. Strok kontrolü, deformasyon ve konumlandırma ölçümlerinde kullanılır. → Pozisyon / Deplasman Sensörleri

Hava Akış Sensörleri

Kütlesel hava akışını ölçen sensörler. Hat tipi kütlesel akış sensörü (MPM), genel amaçlı SS 20.600 ve temiz oda uygulamaları için SS 20.515 / SS 20.415 modelleri portföyde yer alır. HVAC, temiz oda ve proses havalandırma ölçümleri için uygundur. → Hava Akış Sensörleri

Fiber Optik Ölçüm

Optik (fiber Bragg ızgarası tabanlı) sensörler; elektromanyetik girişimin (EMI), yüksek gerilimin veya patlayıcı ortamların bulunduğu koşullar için elektriksel olmayan ölçüm sağlar. os-serisi; optik gerinim (os3100, os3150, os3330, gömülebilir os3500), sıcaklık (os4200, metalik olmayan os4300), deplasman (os5100), ivme (os7200, os7500), eğim (os8100) ve basınç (os9100, os9200) sensörlerini kapsar. → Fiber Optik Ölçüm

Sensör Seçim Kriterleri

Doğru sensörü belirlerken temel olarak şu başlıklara bakılır:

• Ölçüm büyüklüğü: Tork mu, kuvvet mi, basınç mı, ivme mi ölçülecek? Uygulamanın fiziksel büyüklüğü sensör ailesini belirler.
• Ölçüm aralığı: Beklenen minimum ve maksimum değer sensörün nominal aralığına oturmalıdır. Aralığın çok üstünde bir sensör düşük çözünürlük, çok altında bir sensör aşırı yük riski demektir.
• Doğruluk ve doğrusalsızlık: Uygulamanın tolere ettiği hata payı (ör. tam skalanın yüzdesi) sensörün doğruluk sınıfını belirler.
• Çıkış ve arayüz: IEPE, gerinim köprüsü (mV/V), 4-20 mA, voltaj, dijital veya fiber optik çıkış — kullanılacak veri toplama cihazının giriş tipiyle uyumlu olmalıdır.
• Ortam koşulları: Sıcaklık aralığı, IP koruma sınıfı, EMI, nem ve patlama riski gibi etkenler ölçüm yerine uygun gövde ve teknolojiyi (ör. fiber optik) belirler.

Temsil Edilen Markalar

Marmatek, test ve ölçüm sensörlerinde uluslararası üreticilerin ürünlerini Türkiye’de temsil eder. Sensör kategorisinde öne çıkan markalar arasında dinamik tork ölçümünde Burster ve ses/akustik analizde Norsonic (Nor145 ses seviye ölçer ve akustik analizör) yer alır. Bunların yanında ivmeölçer, vibrasyon transmitteri, hava akışı, basınç ve fiber optik sensör ailelerinde farklı üreticilerin geniş model yelpazesi sunulur. Belirli bir marka veya modele yönelik uygunluk için ilgili alt kategoriye bakabilir ya da uygulamanızı bizimle paylaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sensör ile dönüştürücü (transducer) aynı şey midir?

Uygulamada büyük ölçüde eş anlamlı kullanılır. “Sensör” fiziksel büyüklüğü algılayan bileşeni, “dönüştürücü (transducer)” ise algılanan büyüklüğü standart bir elektrik sinyaline çeviren bileşeni vurgular. Test ve ölçümde çoğu ürün her iki işlevi de yerine getirir; bu yüzden iki terim çoğunlukla birbirinin yerine geçer.

Sensör seçiminde ölçüm aralığını nasıl belirlemeliyim?

Beklediğiniz gerçek ölçüm değerini sensörün nominal aralığının yaklaşık üçte biri ile üçte ikisi arasında tutmak iyi bir başlangıçtır. Bu, hem yeterli çözünürlük sağlar hem de tepe değerlerde aşırı yük payı bırakır. Ani şok veya darbe bekleniyorsa aşırı yük dayanımı yüksek bir model tercih edilmelidir.

IEPE ve DC ivmeölçer arasındaki fark nedir?

IEPE (AC) ivmeölçerler dahili yükselteçlidir ve genellikle titreşim gibi dinamik olayları ölçer; çok düşük frekansları ve statik (0 Hz) ivmeyi ölçemezler. DC (MEMS) ivmeölçerler ise 0 Hz’e kadar iner ve sabit ivme ile eğim ölçümüne uygundur. Uygulamanın frekans içeriği hangisinin seçileceğini belirler.

Fiber optik sensörleri ne zaman tercih etmeliyim?

Güçlü elektromanyetik girişim (EMI), yüksek gerilim, yıldırım riski, güçlü manyetik alan (ör. MRI ortamı) veya patlayıcı atmosfer bulunan koşullarda fiber optik sensörler öne çıkar. Sensör elektriksel olmadığı için bu ortamlarda güvenli ve girişimden bağımsız ölçüm sağlar. Uzun mesafe ve çok noktalı ölçümlerde de avantajlıdır.

Sensörü mevcut veri toplama cihazıma bağlayabilir miyim?

Bağlanabilirlik sensörün çıkış tipi (IEPE, mV/V köprü, 4-20 mA, voltaj, dijital veya fiber optik) ile veri toplama cihazının giriş tipinin uyumuna bağlıdır. Örneğin bir IEPE ivmeölçer, IEPE besleme sağlayan bir giriş gerektirir. Sensör ve DAQ giriş özelliklerini paylaşırsanız uygunluğu birlikte değerlendirebiliriz.